अलिबाग(प्रतिनिधी): देशाची आणि जगाची झपाट्याने वाढणारी लोकसंख्या ही सध्याच्या काळातील अत्यंत गंभीर समस्या बनली आहे. या वाढत्या लोकसंख्येमुळे उपलब्ध नैसर्गिक संसाधने, रोजगार, शिक्षण आणि आरोग्य व्यवस्था यांवर प्रचंड ताण निर्माण होत असल्याने समाजात कुटुंब नियोजनाबाबत व्यापक जनजागृती करणे ही काळाची गरज बनली आहे. याच उद्देशाने, जिल्हा रुग्णालय रायगड आणि रायगड जिल्हा परिषद आरोग्य विभाग यांच्या संयुक्त विद्यमाने अलिबाग येथील जिल्हा रुग्णालयात ११ ते १८ जुलै दरम्यान ‘लोकसंख्या स्थिरता सप्ताह’ अत्यंत उत्साहात साजरा करण्यात येत आहे. या विशेष सप्ताहाच्या उद्घाटनपर सोहळ्याला जिल्हा शल्यचिकित्सक डॉ. निशिकांत पाटील, जिल्हा आरोग्य अधिकारी डॉ. दयानंद सूर्यवंशी, अतिरिक्त जिल्हा शल्यचिकित्सक डॉ. शीतल जोशी घुगे, निवासी वैद्यकीय अधिकारी डॉ. किरण शिंदे, अधिपरिचारिका गायत्री म्हात्रे, सहाय्यक अधिपरिचारिका अनिता भोपी, गीता भौऊड, राजेंद्र भिसे, अमोल खैरनार आदी मान्यवर प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित होते. त्यांच्यासोबतच रुग्णालयातील विविध विभागांचे अधिकारी, कर्मचारी, रुग्ण, त्यांचे नातेवाईक आणि नर्सिंग कॉलेजच्या विद्यार्थिनी मोठ्या संख्येने उपस्थित होत्या.
या महत्त्वपूर्ण कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन आणि प्रास्ताविक करताना प्रतिम सुतार यांनी जागतिक लोकसंख्या दिनाचा इतिहास आणि त्याचे महत्त्व सविस्तरपणे मांडले. ११ जुलै १९८७ रोजी जगाची एकूण लोकसंख्या ५ अब्जांचा (५०० कोटी) आकडा पार करून गेली होती, ज्यावरून प्रेरणा घेत संयुक्त राष्ट्र संघाने (UN) कुटुंब कल्याण आणि लैंगिक आरोग्याविषयी जागरूकता निर्माण करण्यासाठी ११ जुलै १९८९ पासून दरवर्षी ‘जागतिक लोकसंख्या दिन’ साजरा करण्यास सुरुवात केली. वाढत्या लोकसंख्येमुळे निर्माण होणारे दारिद्र्य, बेरोजगारी, अन्नाची कमतरता आणि पर्यावरणाचा ऱ्हास यांसारख्या गंभीर आव्हानांकडे जगाचे लक्ष वेधणे हाच या सप्ताहाचा मुख्य उद्देश असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
याप्रसंगी मार्गदर्शन करताना निवासी वैद्यकीय अधिकारी डॉ. किरण शिंदे यांनी लोकसंख्या वाढीचे समाजावर आणि देशाच्या अर्थव्यवस्थेवर होणारे दुष्परिणाम उदाहरणांसह पटवून दिले. वाढत्या लोकसंख्येचा सर्वाधिक फटका आरोग्य सेवांवर बसतो, त्यामुळेच आरोग्य यंत्रणेकडून वेळोवेळी विविध जनजागृतीपर उपक्रम, शिबिरे आणि मोफत कुटुंब नियोजन साधनांचे वाटप केले जात असल्याची माहिती त्यांनी दिली. त्यानंतर जिल्हा आरोग्य अधिकारी डॉ. दयानंद सूर्यवंशी यांनी पूर्वीच्या काळातील आणि आजच्या काळातील आरोग्य स्थितीची तुलना केली. पूर्वी वैद्यकीय सुविधांचा अभाव आणि बालमृत्यूचे प्रमाण जास्त असल्याने लोकसंख्या वाढीचे गणित वेगळे होते, परंतु आज आपली आरोग्य यंत्रणा कमालीची सक्षम झाली आहे. जन्माला येणाऱ्या प्रत्येक लहान बाळापासून ते मातांपर्यंत सर्वांनाच दर्जेदार वैद्यकीय उपचार देऊन त्यांचे जीवन आरोग्यदायी राखण्यासाठी आरोग्य विभाग पूर्णपणे कटिबद्ध असल्याने नागरिकांनी आता भीती न बाळगता ‘लहान परिवार, सुखी परिवार’ ही संकल्पना प्रत्यक्षात आणण्यासाठी पुढे आले पाहिजे, असे आवाहन त्यांनी केले.
कार्यक्रमाच्या अध्यक्षीय भाषणात जिल्हा शल्यचिकित्सक डॉ. निशिकांत पाटील यांनी अतिशय मार्मिकपणे आरोग्य कर्मचाऱ्यांचे आणि नागरिकांचे प्रबोधन करताना ‘दोन जन्मात अंतर, कुटुंब सुदृढ निरंतर’ या ब्रीदवाक्यावर विशेष भर दिला. दोन मुलांमध्ये जन्मामध्ये योग्य अंतर राखल्यास मातेचे आरोग्य उत्तम राहते आणि बाळाचे संगोपनही योग्य रीतीने होते, हा संदेश त्यांनी दिला. भारत देश सध्या लोकसंख्येच्या बाबतीत जगात पहिल्या क्रमांकावर पोहोचला आहे, ही चिंतेची बाब असून देशातील उपलब्ध मर्यादित साधनसंपत्तीचा विचार करता प्रत्येक नागरिकाने एका जबाबदार नागरिकाप्रमाणे कुटुंब नियोजनाचा विचार करणे गरजेचे आहे, असे ते म्हणाले. सर्व आरोग्य कर्मचाऱ्यांनी केवळ शासकीय कर्तव्य न मानता ‘आरोग्यदूत’ म्हणून समाजाच्या शेवटच्या घटकापर्यंत हा संदेश पोहोचवावा, असे आवाहन त्यांनी केले.
हा संपूर्ण कार्यक्रम यशस्वी करण्यासाठी परिसेविका निकीता थळे, प्रमिला पाटील, स्मिता जोशी, तेजश्री म्हात्रे यांच्यासमवेत परिचारिका आणि सर्व रुग्णालयीन कर्मचाऱ्यांनी अथक परिश्रम घेतले.
